Endgame

Rzadko się zdarza, by szef dyplomacji kraju UE witał nowego prezydenta tak szczegółową analizą jego programu, zamierzeń i wyzwań, przed jakimi staje w dniu inauguracji. Tym bardziej warto przestudiować artykuł ministra Radosława Sikorskiego, opublikowany dziś w „Gazecie”.

Artykuły szefów dyplomacji są niemal zawsze pisanie językiem typowym dla dyplomatów - dość ogólnym, umożliwiającym różne interpretacje, zapisanym tak, by nikogo sobie nie zrazić, by nie przysporzyć sobie nowych wrogów. Spróbujmy więc zajrzeć za kurtynę dyplomatycznej kurtuazji.

Minister pisze:

Zasadnicze cele Waszyngtonu nie są rozbieżne z podejściem innych państw wspólnoty transatlantyckiej. Pomimo różnego stopnia zainteresowania i zaangażowania poszczególnych krajów europejskich w tych regionach, można zakładać, że znacznie więcej będzie nas łączyć, niż dzielić.

Uh, chłodno.  W tak ważnym tekście, który dziś będzie studiowany w większości ambasad pracujących w Warszawie, liczy się każde słowo. W przypadku ministra tak biegłego w sztuce PR, każde słowo zostało dokładnie przestudiowane przed przelaniem go na papier.

Minister napisał, że zasadnicze cele USA nie są rozbieżne, i to pomimo różnego stopnia zainteresowania poszczególnych krajów UE. Jak to czytać? Tak, że Polska nie zgadza się z wszytkimi celami polityki Obamy. Czytajmy wię dalej, by dowiedzieć się, z którymi.

Problemy Bliskiego Wschodu wymagają ścisłej współpracy USA z Europą. Mając na uwadze aktualne wydarzenia w Strefie Gazy, a także zbliżające się wybory prezydenckie w Autonomii Palestyńskiej, trudno oczekiwać przełomowych zmian dotychczasowej polityki Waszyngtonu.

Czytaj: nie spodziewam się żadnych rewelacji po Obamie. Mam tylko nadzieję, że cokolwiek on i pani Clinton wymyślą, przynajmniej się nas poradzą.

Niewątpliwym atutem prezydenta Obamy jest hipotetyczna zdolność do pośredniczenia w rozmowach Izraela zarówno z Ramallah, jak i z Damaszkiem.

Czyli: Obama może dopomóc w poprawie stosunków Izraela z prezydentem Autonomii Abbasem oraz może pomóc wznowić zerwane w zeszłym tygodniu poufne rozmowy Izraela z Syrią. Może, ale nie jesteśmy do końca pewni, czy będzie chciał i potrafił.

Jednym z poważnych wyzwań, przed jakimi staje prezydent Obama, jest zakończenie z sukcesem misji w Iraku. Wyrażamy nadzieję, że stopniowa normalizacja sytuacji pozwoli na wycofanie sił USA i rozwianie obaw sojuszników w regionie o przyszły układ sił po opuszczeniu Iraku i przekazaniu pełnej odpowiedzialności władzom w Bagdadzie.

Minister Sikorski mówi Amerykanom: wycofajcie się z Iraku i nie próbujcie manipulować Irakiem z cienia. Nie spodoba się to ani Arabom, ani nam.

Przystępując do otwarcia nowego etapu w stosunkach z USA, mamy też świadomość oczekiwań ze strony Waszyngtonu, głównie dotyczących większego zaangażowania państw europejskich i przyjęcia przez nie większej odpowiedzialności za ważne dla wspólnych interesów problemy, jak Afganistan, Iran, sytuacja w Afryce czy zagadnienia związane ze środowiskiem naturalnym. W odpowiedzi na te sygnały Europa powinna działać bardziej spójnie, a tam, gdzie to konieczne, zwiększać swe zaangażowanie.

Czytaj: wiemy, że Obama tak samo jak Bush będzie naciskał na Europejczyków, byśmy wysłali więcej żołnierzy do Afganistanu, Czadu i w inne miejsca. My, Europa, musimy przed Amerykanami wystawić wspólny front, wyrobić sobie jakieś wspólne stanowisko, bo w kupie mamy więcej do powiedzenia. I musimy jasno powiedzieć Obamie, że może i gdzieś dodatkowe wojska wyślemy, ale dopiero po dyskusji i nie na rozkaz Waszyngtonu. I tylko jeśli uznamy, że to ma jakiś sens.

Sikorski nie zostawia wątpliwości, że będziemy bardzo pilnować, by nowy prezydent nie zlekceważył sobie NATO:

Spodziewamy się, że nowa administracja będzie dążyć do wzmocnienia NATO jako fundamentalnej struktury gwarantującej bezpieczeństwo i pokój w Europie, stanowiącej równocześnie istotne wsparcie dla USA w podejmowaniu wyzwań dla bezpieczeństwa w skali globalnej. W interesie bezpieczeństwa Polski, podobnie jak wszystkich państw sojuszniczych, leży zapewnienie, że Sojusz utrzyma i systematycznie będzie wzmacniał wiarygodność wzajemnych zobowiązań obronnych.

Oczekujemy w związku z tym podjęcia w niedalekiej przyszłości debaty na temat koncepcji strategicznej Sojuszu. Doświadczenia ostatnich miesięcy, takie jak wydarzenia w Gruzji czy perturbacje z dostawami gazu do Europy, uświadamiają nam dobitnie, że europejskie bezpieczeństwo - pomimo względnie komfortowej sytuacji kontynentu na tle wielu innych regionów świata - wymaga stałego zaangażowania partnerów po obu stronach Atlantyku.

To sygnał zarówno do Obamy, jak i do krajów europejskich NATO - Polska będzie pilnować, by NATO było silne. Ktokowliek zaniedba NATO, spotka się z oporem Polaków, bez względu na to, jak bliski jest to nasz sojusznik. Sojusz - pisze Sikorski - to przede wszystkim instytucja chroniąca swoich członków i wydarzenia w Gruzji nam przypominają, że takie zagrożenie może się pojawić w dowolnej chwili.

Chwilę dalej dostaje się ostro Bushowi:

Prezydent Obama, mówiąc o odnowieniu relacji z Europą i odbudowie stosunków na prawdziwie partnerskiej płaszczyźnie, zapowiedział odejście od destrukcyjnej w swoich skutkach polityki podziałów. Nominowana na stanowisko sekretarza stanu Hillary Clinton zadeklarowała, że pod jej kierownictwem Departament Stanu rozwinie dalekosiężne działania dyplomatyczne we wszystkich rejonach świata. Z zainteresowaniem przyjmujemy te deklaracje i oczekujemy, że w praktyce przełożą się one na bardziej zrównoważone odczytywanie przez Waszyngton poglądów i interesów wszystkich europejskich państw sojuszniczych.

To najbardziej ostra znana mi krytyka polityka Busha w wykonaniu szefa polskiej dyplomacji. Sikorski niemal otwartym - w dyplomacji bardzo rzadki przypadek - językiem oskarża Busha o dzielenie sojuszników. Oskarża go również o to, że nie wsłuchiwał się w głos i rady płynące z Warszawy. To musi się zmienić, musicie nas zacząć słuchać - mówi Sikorski. I w następnych akapitach wyjaśnia, że nasze rady przydadzą się Amerykanom zwłaszcza w budowie stosunków z Rosją. I bez podawania nazw krajów Sikorski wyraża nadzieję, że Obama będzie nadal popierał wejście Ukrainy i Gruzji do NATO. Zestawienie tego tematu razem z Rosją to jasny sygnał, że jedno ma wiele wspólnego z drugim. To dość oczywiste dla znawców polityki zagranicznej, ale w tekście szefa dyplomacji to ważna deklaracja.

Na koniec minister składa nowemu prezydentowi dwie deklaracje w imieniu Polski:

Wierzymy, że współpraca dwustronna Polski z USA w okresie prezydentury Baracka Obamy wejdzie na jakościowo wyższy pułap.

oraz

Jesteśmy gotowi wspierać nową administrację USA wszędzie tam, gdzie zbiegają się nasze interesy i pozwala na to nasz polityczny i gospodarczy potencjał.

Pierwsza deklaracja to sygnał, że nie jesteśmy zadowoleni z tego, jak dziś wyglądają nasze stosunki z USA i nie czujemy się jak kluczowy partner USA. Fakt, że artykuł Sikorskiego ukazuje się w dniu, w którym odchodzący prezydent Bush dzwoni z pożegnaniem do niektórych sojuszników omijając przy tym Warszawę, jest tylko przypisem do tej wypowiedzi pana ministra.

Druga deklaracja to ostrzeżenie dla administracji Obamy, że choć sojusz z USA jest i nadal będzie jednym z podstawowych założeń polskiej polityki zagranicznej, to nie oznacza to, że będziemy automatycznie popierać każdy amerykański pomysł i każdą inicjatywę. Zrobimy to tylko tam, gdzie będzie nam to odpowiadać. I od Amerykanów zależy, jak często będzie się to zdarzać.